Дипфейктер жана жалган маалымат
Адамзат тарыхынын көпчүлүк бөлүгүндө сүрөт же кимдир бирөөнүн үнүнүн жазмасы далил катары кабыл алынып келген. Эгер сиз бир адамдын бир нерсени айтып жаткан видеосун көрсөңүз, аны чын эле айтты деп ишенчүсүз. Ошол эски эреже эми бузулду.
Генеративдик жасалма интеллект (generative AI) үстүртөн караганда чыныгыдай көрүнгөн жүздөрдү, үндөрдү, сүрөттөрдү жана видеолорду ойлоп таба алат. Бул илимий фантастика эмес жана сейрек кездешүүчү нерсе да эмес — жөнөкөй адамдар мунун айынан буга чейин эле алданып, уятка калып, адаштырылып жатышат. Жакшы жаңылык: өзүңүздү коргоо үчүн эксперт-криминалист болушуңуз кереги жок. Сизге текшерүү адаты керек, ушул сабак сизге фейктер жакшыра берген учурда да иштей турган адатты берет.
Бул сабактан кийин сиз эмне кыла аласыз
- Дипфейк деген эмне экенин түшүндүрүп, эки түрүн ажырата аласыз: чыныгы адамдын жүзүн/үнүн алмаштыруу менен эч качан жашабаган толугу менен синтетикалык адамдын айырмасын.
- Бул фейктер кантип жасаларын жөнөкөй, интуитивдик деңгээлде түшүндүрө аласыз — технологиянын мүмкүнчүлүгүн түшүнүүгө жетишерлик, бирок аларды жасоонун рецептисиз.
- Негизги зыяндарды атай аласыз — үн клондоо аркылуу алдамчы чалуулар, жасалма билдирүүлөр, макулдуксуз сүрөттөр, ойдон чыгарылган «далилдер» жана эптеп сездирбеген жалганчынын пайдасы (liar's dividend).
- Мээбиз буга эмне үчүн ишенип калаарын түшүндүрүп, жалган маалыматты (misinformation) атайын жалган маалыматтан (disinformation) ажырата аласыз.
- Шектүү сүрөткө же видеого SIFT методун колдоно аласыз, факт текшерүүчүдөй каптал (lateral) окуй аласыз жана сүрөттү тескери издөө жүргүзө аласыз.
- Жеке «таратардан мурун» текшерүү тизмесин колдонуп, үн алдамчылыгына каршы үй-бүлөлүк код сөз түзө аласыз.