Жаныбарлардын Гормондору жана Алардын Иммунитеттеги Ролу
Эмне үчүн иммунологияда гормондорду окуу керек? Эндокриндик жана иммундук системалар бири-бири менен тыгыз байланышта. Гормондор иммундук клеткалардын өнүгүшүн, жылышын, активдешүүсүн жана сезгенүүнүн басылышын жөнгө салат — бул тармак нейроэндокриндик иммунология же иммуноэндокринология деп аталат.
1. Гормондор деген эмне?
Гормондор — бул эндокриндик бездер тарабынан чыгарылган химиялык кабарчылар, алар кан агымы аркылуу атайын рецепторлору бар максаттуу клеткаларга жетет. Алар төмөнкүлөрдү жөнгө салат:
- Зат алмашуу (калкан без гормондору, инсулин)
- Өсүү жана өнүгүү (ӨГ, ИӨФ-1)
- Көбөйүү (эстроген, тестостерон)
- Стресске жооп (кортизол, эпинефрин)
- Иммундук функция (глюкокортикоиддер, тимозин)
Гормондор химиялык түзүлүшү боюнча классификацияланат:
| Класс | Мисалдар | Рецептордун жайгашуусу |
|---|---|---|
| Пептиддик/Белоктук | Инсулин, ӨГ, Тимозин | Клетканын бети |
| Стероиддик | Кортизол, Эстроген, Тестостерон | Клетка ичиндеги (ядролук) |
| Аминдик | Эпинефрин, Тироксин (Т4) | Бетки же ядролук |
2. Негизги Эндокриндик Бездер
Төмөнкү бездер иммунологиялык жактан маанилүү гормондорду чыгарат:
- Гипоталамус — КРГ (кортикотропин-бошотуучу гормон)
- Алдыңкы гипофиз — АКТГ, ӨГ, Пролактин
- Тимус — Тимозин, Тимулин (түздөн-түз иммундук орган!)
- Бүйрөк үстү безинин кабыгы — Кортизол (глюкокортикоид)
- Бүйрөк үстү безинин өзөгү — Эпинефрин, Норэпинефрин
- Жыныс бездери — Эстроген, Прогестерон, Тестостерон
- Шишик без (эпифиз) — Мелатонин
- Калкан без — Т3, Т4