Эмбриондук жана постэмбриондук өнүгүү
Эми негизги бөлүктөрдү атап, механизмди кадам сайын түшүндүрүп, байкоону чечмелеп жана жакын түшүнүктөрдү айырмалай аласыз.
Негизги идея
Тез митоздук бөлүнүүлөр зиготаны көп майда клеткага бөлүп, эрте эмбрионду түзөт. Клеткалардын макулдашылган кыймылы түйүлдүк катмарларын жана дененин негизги планын түзөт.
Окуу максаттары
- Бөлчөктөнүү жана бластула: Тез митоздук бөлүнүүлөр зиготаны көп майда клеткага бөлүп, эрте эмбрионду түзөт.
- Гаструляция: Клеткалардын макулдашылган кыймылы түйүлдүк катмарларын жана дененин негизги планын түзөт.
- Дифференциация: Тандалма ген экспрессиясы геному бирдей клеткаларга ар башка түзүлүш жана кызмат берет.
- Морфогенез жана органогенез: Клетка бөлүнүшү, кыймылы, жабышуусу жана программаланган өлүмү ткандар менен органдарды калыптандырат.
- Постэмбриондук өнүгүү: Эмбриондук баскычтан кийин өсүү, жетилүү, айрым түрдө метаморфоз жана картаюу уланат.
Негизги түшүнүктөр
1. Бөлчөктөнүү жана бластула
Тез митоздук бөлүнүүлөр зиготаны көп майда клеткага бөлүп, эрте эмбрионду түзөт.
Байкоо: Бөлчөктөнүүдө клетка саны өсөт, бирок эмбриондун жалпы көлөмү аз өзгөрөт.
2. Гаструляция
Клеткалардын макулдашылган кыймылы түйүлдүк катмарларын жана дененин негизги планын түзөт.
Байкоо: Эктодерма, мезодерма жана энтодерма мүнөздүү орундарда пайда болот.
3. Дифференциация
Тандалма ген экспрессиясы геному бирдей клеткаларга ар башка түзүлүш жана кызмат берет.
Байкоо: Баштапкы клетка нейрон же булчуң клетка программасын иштетет.