Фосфат жана нитрат жер семирткичтери
Пайдалуу азыктандыруу химиялык форманы, дозаны, убакытты, жерди жана коопсуздукту өлчөнгөн муктаждыкка шайкеш келтирет.
Максаттар: N жана P кызматтарын түшүндүрүү; өсүмдүккө жеткиликтүү иондорду аныктоо; элементтин массалык үлүшүн эсептөө; нитрификация, жуулуу, фосфат фиксациясы жана агындыны божомолдоо; коопсуз башкаруу принциптерин колдонуу.
1. Формалар жана биологиялык ролдор
Азот аминокислоталар, белоктор, нуклеин кислоталары жана хлорофилл үчүн керек. Тамырлар азотту негизинен $NO_3^-$ жана $NH_4^+$ түрүндө алат. Фосфор АТФ, нуклеин кислоталары, фосфолипиддер жана фосфорлануу үчүн керек. Тамырлар көбүнчө $H_2PO_4^-$ жана $HPO_4^{2-}$ алат; алардын катышы pH га көз каранды.
Өзгөрүү жана жеткиликтүүлүк
Ылайыктуу аэробдук шартта микроорганизмдер $NH_4^+$ ионун нитрит аркылуу нитратка кычкылдантат. Нитрат кыймылдуу жана суу менен тамырдан ылдый кетиши мүмкүн. Фосфат азыраак кыймылдуу: минерал бетине адсорбцияланат же аз эриген кошулма түзөт.
2. Сандык эсептөөлөр
Формула же белги элементтин чыныгы массасына айландырылат. Таза зат үчүн $w=\frac{\text{бир молдогу элемент атомдорунун массасы}}{\text{заттын молярдык массасы}}$, андан соң $m_{элемент}=w\,m_{материал}$. Элементтик P шарттуу оксид эквивалентине, N нитрат ионунун массасына барабар эмес.
- Формуланы жана молярдык массаны жазыңыз.
- Максаттуу элементтин атомдорун санаңыз.
- Массалык үлүштү эсептеңиз.
- Материалдын массасына көбөйтүңүз.
- Өлчөнгөн муктаждык менен салыштырып, натыйжалуулукту жана жоготууну эске алыңыз.