Жөнөкөй механизмдер: рычагдар, блоктор, тиштүү дөңгөлөктөр жана кыя тегиздиктер
Жөнөкөй механизм — бул кичинекей түртүү менен чоң иштин аткарылышына мүмкүндүк берген акылдуу курал. Ал сага бекер энергия бербейт — ал жөн гана келишимди кайра түзүп, узак аралыкта иштеген алсыз күчтү кыска аралыкта иштеген күчтүү күчкө алмаштырууга шарт түзөт. Ушул алты механизмди өздөштүрсөң, ачкычтан тартып Бишкектеги курулуш аянтчасындагы кранга чейин, ушул убакка чейин курулган дээрлик ар бир түзүлүштүн механикалык жүрөгүн түшүнөсүң.
Эмнени үйрөнөсүң
- Ар бир жөнөкөй механизмдин артындагы бир чоң идея: сен күчтү аралыкка алмаштырасың, ал эми энергия эч качан жаралбайт.
- Механикалык утуш (mechanical advantage, MA) деген эмнени билдирет жана аны кантип эсептейт.
- Рычагдын үч классы, момент-теңдешүү эрежеси жана толук иштелип чыккан көтөрүү маселеси менен.
- Кыя тегиздик (кыялык), шына (wedge) жана бурама (screw) бир эле айланы кантип колдонору.
- Блоктор жана полиспаст (block-and-tackle) күчтү кантип эселерин — жүктү кармап турган аркандын учтарын санап.
- Дөңгөлөк жана ок, ошондой эле тиштүү дөңгөлөктөр тиштердин санын пайдаланып айландыруу моментин ылдамдыкка кантип алмаштырары.
- Реалдуу түзүлүштөр (велосипед) көптөгөн жөнөкөй механизмдерди кантип бир курама механизмге бириктирери.