Конструкциялар: балкалар, көпүрөлөр жана фермалар
Сиз көргөн ар бир имарат, мунара жана көпүрө тынч эле бир оюнду ойноп жатат: жүктү жерге коопсуз жеткирүү. Бул сабакта сиз ичке болот табак жүк ташыган унааны кантип көтөрүп турганын, эмне үчүн үч бурчтук курууга боло турган эң бекем форма экенин жана дүйнөнүн улуу көпүрөлөрү өздөрүнүн зор салмагын кантип көтөрүп турганын түшүндүргөн бир нече негизги идеяны үйрөнөсүз.
Сиз эмнеге жөндөмдүү болосуз
- Каалаган конструкциянын жүктөмдүн жолун (load path) байкоо — жүктүн тийген жеринен баштап жерге чейинки бүт жолун көзөмөлдөө.
- Балканын кантип ийилерин жана эмне үчүн үстү кысылып, асты чоюларын түшүндүрүү.
- Эмне үчүн форма массадан маанилүү экенин — эмне үчүн I-балка (I-beam) жана ичи көңдөй түтүк ошол эле салмактагы бүтүн темирден жакшыраак экенин түшүнүү.
- Эмне үчүн үч бурчтук жалгыз катуу көп бурчтук экенин жана фермалар оор балканы жеңил каркаска айландыруу үчүн үч бурчтуктарды кантип колдонорун айтуу.
- Ферманын кайсы элементтери чоюлуп (тартылып), кайсылары кысылып турганын аныктоо.
- Негизги көпүрө түрлөрүн таанып, алардын ар бири жүктү кантип көтөрөрүн сүрөттөө.
- Конструкцияны туруктуу кылган нерсени, эмне үчүн пайдубалдардын маанилүү экенин жана Кыргызстандагы инженерлер жер титирөөгө кантип эсептеп курарын түшүндүрүү.