Программалоо тили деген эмне?
Адамдар менен компьютерлер кантип сүйлөшөт
- адамдарга компьютер менен сүйлөшүү үчүн эмне үчүн өзгөчө тил керек экенин айта аласың,
- адам тили менен машина тилинин ортосундагы ажырымды сүрөттөй аласың,
- жогорку жана төмөнкү деңгээлдеги тилдердин идеясын жөнөкөй сөз менен түшүндүрө аласың.
1. Эмне үчүн жалпы эле тил керек?
Досуңдун бир нерсе кылышын каалаганда сен сөздөрдү колдоносуң: «Топту берчи». Досуң сөздөрдү угуп, алардын маанисин түшүнүп, аракет кылат.
Компьютер башкача. Ал абдан тез машина, бирок биздин сөздөрдү адамдай түшүнбөйт. Эгер аны менен жөн эле кыргызча үн менен сүйлөшсөң, эч нерсе болбойт. Компьютерге эмне кылуу керектигин айтуу үчүн бизге ал иштей ала турган тил керек — биз жазып койгон түшүнүктүү нускамалардын жыйнагы. Дал ушул үчүн программалоо тили керек.
Демек, программалоо тили — сен менен компьютердин ортосундагы жалпы сүйлөшүү жолу сыяктуу. Сен ага жазасың, компьютер (бир аз жардам менен) аны аракетке айлантат.
2. Компьютердин өз тили
Тереңинде компьютер майда өчүргүчтөргө толгон. Ар бир өчүргүч өчүк же күйүк болушу мүмкүн. «Өчүк» дегенди 0, «күйүк» дегенди 1 деп жазабыз. Бул компьютер чын эле колдонгон бүтүндөй алфавит — 0 жана 1 гана.
Бул «өчүк/күйүк» тили машина тили деп аталат (кээде аны экилик деп коюшат, анткени эки дегенди билдирет). Компьютерге билдирүү мындай көрүнүшү мүмкүн: 1 0 1 1 0 0 1. Компьютер үчүн бул нөл менен бирлер бир нерсени билдирет. Ал эми адам үчүн аларды окуу дээрлик мүмкүн эмес!