🩸 Дененин Ички Чөйрөсү
Кан жана Иммунитет — Химиялык Көз Караш
8-класс Биология | Кандын курамы жана ал кислородду кантип ташыйт
1-бөлүк: Кан плазмасы эмнеден турат?
Кандын суюк бөлүгү
Эгер кан куюлган пробирканы тынч калтырсаңыз (же центрифугада айлантсаңыз), ал катмарларга бөлүнөт. Үстүңкү катмар — ачык сары (саман түстүү) суюктук — бул кан плазмасы. Ал кандын жалпы көлөмүнүн болжол менен 55%ын түзөт. Калган 45% кызыл кан клеткаларынан, ак кан клеткаларынан жана тромбоциттерден турат.
Негизги аныктама: Кан плазмасы — бул клеткалар жана клетка бөлүкчөлөрү калкып жүргөн кандын суюк негизи. Ал болжол менен 90–92% суудан турат, бирок калган 8–10% жашоо үчүн өтө маанилүү эриген заттарды камтыйт.
Интерактивдүү визуализация — толук сабакта жеткиликтүү
Плазмадагы эриген заттар
Суу басымдуулук кылганы менен, плазманы маанилүү кылган нерсе — эриген заттар. Аларды карап чыгалы:
🧬 Белоктор (~7%)
Плазманын үч негизги белогу:
- Альбуминдер (плазма белокторунун ~60%): Осмостук басымды сактайт — суунун кан тамырларынан тегеректеги ткандарга агып чыгышына жол бербейт.
- Глобулиндер: Экинчи көп кездешкен түрү. Альфа жана бета глобулиндер липиддерди (майларды), металл иондорун жана майда эриген витаминдерди ташыйт. Гамма глобулиндер — иммунитетте колдонулган антителолор.
- Фибриноген: Кан уюшуусу үчүн зарыл. Кесилгенде фибриноген фибрин жиптерине айланып, кан агууну токтотуучу тор түзөт.