Витаминдер — Топтору, Милдеттери жана Витамин жетишсиздиги оорулары (Авитаминоздор)
8-класс Биология — Зат алмашуу жана Энергия сериясы
Өткөн сабактан кыскача кайталоо
Өткөн Зат алмашуу жана Энергия сабагыбызда витаминдерди зарыл органикалык микронутриенттер катары кыскача тааныштырган элек. Бүгүн алардын классификациясын, биологиялык милдеттерин жана жетишсиз алганда эмне болорун — авитаминоздорду (витамин жетишсиздиги оорулары) тереңирээк үйрөнөбүз.
1. Витаминдер деген эмне?
Витаминдер — бул организмдин нормалдуу өсүшү жана иштеши үчүн зарыл болгон белгилүү биологиялык функцияларды аткарган органикалык бирикмелер. "Витамин" терминин 1912-жылы поляк биохимиги Казимир Функ сунуштаган (латынча vita = жашоо + amine).
Негизги маалыматтар:
- Витаминдер түздөн-түз энергия бербейт — алар маанилүү биохимиялык реакцияларда жөнгө салуучулар жана коферменттер катары иштейт.
- Алар тамак-аштан энергияны бөлүп чыгарууга жардам берет, бирок өздөрү отун эмес.
- Биздин организм көпчүлүк витаминдерди жетиштүү өндүрө албайт, ошондуктан аларды тамак-аштан алышыбыз керек.
- Күн сайын аз гана өлчөмдө (микрограмм же миллиграмм) керек — ошондуктан аларды микронутриенттер деп аташат.
