Элементардык бөлүкчөлөр жана космостук нурлар; бөлүкчө счётчиктери
Заттын эң терең катмары, космостон жааган табигый бөлүкчө агымы жана көрүнбөгөндү көрүүгө мүмкүндүк берген аспаптар.
Негизги идея: Бардык нерсе элементардык бөлүкчөлөрдүн кичине топтомунан курулган, алар төрт фундаменталдык күч аркылуу өз ара аракеттенишет. Тездеткичтер пайда болгонго чейин эле табият өзүнүн жогорку энергиялуу агымын — космостук нурларды — берип турган, ал эми физиктер Гейгер счётчиги жана Вильсон камерасы сыяктуу детекторлор менен жеке бөлүкчөлөрдү аныктоону үйрөнүшкөн. Бул тема үч идеяны бириктирет.
Теманын аягында сиз:
- элементардык бөлүкчөлөрдүн негизги класстарын атай аласыз (лептондор, адрондор, кварктар, күч алып жүрүүчүлөр);
- төрт фундаменталдык өз ара аракеттенүүнү жана алардын алып жүрүүчү бөлүкчөлөрүн тизмелей аласыз;
- космостук нурлар деген эмне, алар кайдан келет жана атмосфералык нөшөр кантип түзүлөрүн түшүндүрө аласыз;
- Гейгер–Мюллер счётчиги, Вильсон камерасы жана сцинтилляциялык счётчик кантип иштээрин сүрөттөй аласыз;
- жөнөкөй бөлүкчө маселелеринде E0 = mc2 жана r = mv/(qB) колдоно аласыз.