Өзгөрмөлүүлүк: мутациялар жана чөйрөнүн таасири
Бир түрдүн организмдери бири-бирине толук окшош эмес. Сабак өзгөрмөлүүлүктүн генетикалык жана чөйрөлүк булактарын ажыратып, мутациялар жаңы ДНК варианттарын кантип жаратарын жана фенотиптер тукум куучу маалымат менен шарттардын өз ара аракетинен кантип түзүлөрүн көрсөтөт.
Окуу максаттары
- негизги терминдерди так аныктоо
- молекулалык, организмдик жана популяциялык далилдерди байланыштыруу
- идеяларды тааныш эмес биологиялык жагдайларда колдонуу
Негизги түшүнүктөр
Өзгөрмөлүүлүк — бир түрдүн же популяциянын организмдеринин ортосундагы өлчөнүүчү айырмачылыктардын жыйындысы.
Мутация — ДНК ырааттуулугунун туруктуу өзгөрүшү; белгилүү шартта ал нейтралдуу, зыяндуу же пайдалуу болушу мүмкүн.
Мутаген — ДНКнын бузулуу жана мутация болуу ыктымалдыгын жогорулаткан физикалык, химиялык же биологиялык фактор.
Тукум куучу өзгөрмөлүүлүк жыныс клеткалары аркылуу урпакка бериле алган генетикалык айырмачылыктардан пайда болот.
Чөйрөлүк өзгөрмөлүүлүк тамактануу, жарык, температура же активдүүлүк тукум кууп келген ДНК ырааттуулугун өзгөртпөстөн фенотипке таасир бергенде пайда болот.
Үзгүлтүксүз өзгөрмөлүүлүк көптөгөн аралык маанилери бар диапазон түзөт жана көбүнчө көп генге жана чөйрөгө көз каранды.