Атомдун түзүлүшү: ядро, электрондор жана мезгилдик таблица
Жөнөкөй бөлүкчө модели ар бир элементтин өздүк белгисин түшүндүрөт.
Негизги ой: атомдун протон жана нейтрондордон турган өтө кичине борбордук ядросу бар, ал эми электрондор анын айланасындагы мейкиндикте жайгашат. Протондордун саны атомдук номер деп аталат жана элементти аныктайт.
Окуу максаттары
- үч негизги субатомдук бөлүкчөнү жана алардын заряддарын атоо;
- нейтралдуу атомдогу протон жана электрон сандарын байланыштыруу;
- мезгилдик таблицадагы атомдук номерди, белгини жана аталышты окуу;
- биринчи жана экинчи электрондук катмардын жөнөкөй моделин сүрөттөө.
Атомдун ичинде
Протондор оң заряддуу, нейтрондордун электр заряды жок. Экөө тең ядродо жайгашат. Электрондор терс заряддуу жана ядронун айланасындагы аймакта болот. Протон менен нейтрондун массасы электрондун массасынан кыйла чоң.
| Бөлүкчө | Заряд | Жайгашкан жери |
|---|---|---|
| Протон | оң | ядро |
| Нейтрон | нөл | ядро |
| Электрон | терс | ядронун айланасы |
Атомдук номер жана нейтралдуулук
Атомдук номер протондордун санына барабар. Бул сан өзгөрсө, элемент да өзгөрөт. Нейтралдуу атомдо оң жана терс заряддар тең салмакта болгондуктан электрондордун саны протондордун санына барабар. Нейтрондор масса кошот, бирок жалпы зарядды өзгөртпөйт.
Маанилүү: атомдук номер — бардык бөлүкчөлөрдүн суммасы эмес, протондордун гана саны.