Түнкү асман, Күн системасы, Айдын фазалары жана тутулуулар
Асман көрүнүштөрү айланууну, орбитаны жана Күндүн жарыгын байкаганда түшүнүктүү болот.
Окуу максаттары
- жылдызды, планетаны жана топ жылдыздын сүрөтүн айырмалоо;
- Күндүн ролун жана сегиз планетанын иретин айтуу;
- Айдын фазаларын чагылган жарык жана геометрия менен түшүндүрүү;
- Күн жана Ай тутулуусун салыштыруу;
- асманды коопсуз байкап, өзгөрүүлөрдү жазуу.
Түнкү асманды окуу
Жылдыз — өз жарыгын чыгарган алыскы ысык дене. Планета жылдызды айланып, негизинен чагылдырган жарык менен көрүнөт. Топ жылдыз — жылдыздардын таанымал сүрөтү; сүрөттө жакын көрүнгөн жылдыздар ар башка аралыкта болушу мүмкүн.
Бир түн ичинде көп жылдыздар чыгыштан батышка жылгандай көрүнөт, анткени Жер батыштан чыгышка айланат. Жылдыздар күн сайын Жерди айланбайт; байкоочу Жер менен кошо бурулат.
Биздин Күн системасы
Күн — Күн системасынын массасынын көбүн камтыган жылдыз. Күндөн сыртты карай планеталар: Меркурий, Венера, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран жана Нептун. Алгачкы төртөө кичине таштуу планеталар. Юпитер менен Сатурн газ гиганттары, Уран менен Нептун муз гиганттары. Жандоочтор планеталарды айланат; кичине денелерге карлик планеталар, астероиддер жана кометалар кирет.