Магнит талаасы жана заряддардын кыймылы
Магнит талаасы кыймылдагы заряддын багытын өзгөртөт, бирок башка күч жокто анын ылдамдыгын жана кинетикалык энергиясын өзгөртпөйт.
Лоренц күчү
q заряд v ылдамдык менен B талаада кыймылдаса, F=qv×B, модулу F=|q|vB sinθ. Күч v менен Bге тик. Оң заряд үчүн оң кол эрежеси колдонулат, терс заряд үчүн багыт тескери. Кыймылсыз зарядга магнит күчү таасир этпейт.
Траекториялар
v Bге тик болсо, |q|vB=mv²/r жана r=mv/(|q|B). Период T=2πm/(|q|B). Bге параллель ылдамдык компоненти өзгөрбөй, жол бурама болот. F·v=0 болгондуктан кинетикалык энергия туруктуу.
Колдонмолор
Ылдамдык селекторунда электр жана магнит күчтөрү v=E/B болгондо теңелет. Масс-спектрометр r=mv/(|q|B) аркылуу масса-заряд катышын бөлөт. Циклотрондо бөлүкчө боштукта ылдамдап, магнит талаасында чоңоюп барган жарым айланалар менен жүрөт.
- v, B жана заряд белгисин чийиңиз.
- Күчтүн багытын жана чоңдугун табыңыз.
- Түз, айлана же бурама жолду аныктаңыз.
- Энергияны өзүнчө колдонуңуз: магнит күчү ылдамдыкты өзгөртпөйт.
| Шарт | Натыйжа |
|---|---|
| v Bге параллель | F=0, түз жол |
| v Bге тик | Айлана |
| Эки компонент | Бурама |
| Кайчылаш E жана B | v=E/B |
Жыйынтык: траекториянын ийрилиги заряд бирдигине туура келген импульсту көрсөтөт.
