Электромагниттик индукция, индуктивдүүлүк жана генераторлор
Магнит агымынын өзгөрүшү электр талаасын жана ЭККны жаратып, кыймылды, чынжырларды жана механикалык энергиянын электр энергиясына өтүшүн байланыштырат.
Агым жана Фарадей закону
Бир тектүү талаанын жалпак контур аркылуу агымы Φ=BA cosθ, мында θ — B менен аянттын нормалынын бурчу. N ором үчүн ε=−N dΦ/dt. B, аянт же багыт өзгөрсө ЭКК пайда болот. Минус Ленц законун көрсөтөт: индукцияланган ток агымдын өзгөрүшүнө каршы талаа түзүп, энергияны сактайт.
Кыймыл ЭККсы жана индуктивдүүлүк
Узундугу l болгон таяк Bге тик v менен кыймылдаса, ε=Blv. Катушкадагы өзгөрмө ток өзүнүн агым байланышысын өзгөртүп, εL=−L dI/dt жаратат. Катушка U=½LI² энергиясын сактайт жана токтун кескин өзгөрүшүнө каршы турат.
Генератор жана куюн токтор
ω бурчтук ылдамдык менен айланган катушка үчүн Φ=NBA cosωt жана максималдуу ЭКК εmax=NBAω. Электр энергиясы магниттик каршы аракетке жумшалган механикалык иштен келет. Көлөмдүү өткөргүчтө өзгөрмө агым куюн токторду жаратат. Алар тормоздоо жана индукциялык ысытуу үчүн пайдалуу, бирок жоготууларды да пайда кылат; катмарланган өзөк ток контурларын кичирейтет.
- Аянт нормалын тандап, агымды эсептеңиз.
- Эмне жана канча убакта өзгөрөрүн табыңыз.
- Фарадей закону менен чоңдукту эсептеңиз.
- Ленц эрежеси менен багытты аныктаңыз.
- Энергия балансын текшериңиз.
| Түшүнүк | Формула |
|---|---|
| Агым | Φ=BA cosθ |
| ЭКК | ε=−N dΦ/dt |
| Таяк | ε=Blv |
| Катушка | εL=−L dI/dt; U=½LI² |
Жыйынтык: өзгөрмө агым ЭКК жаратат, генератор болсо агымды мезгилдүү өзгөртөт.