Жөнөкөй бөлчөктөрдү жана ондук бөлчөктөрдү бири-бирине которуу
Негизги идея
Жөнөкөй бөлчөктөр жана ондук бөлчөктөр — бир эле маанини жазуунун эки башка жолу! Ар бир ондук бөлчөктү жөнөкөй бөлчөк катары жазса болот, бирок ар бир жөнөкөй бөлчөк эмес так ондук бөлчөк берет.
1-бөлүк: Ондук бөлчөк → Жөнөкөй бөлчөк
Ыкмасы:
- Ондук чекиттен кийинки сандарды алым катары жаз
- Бөлүм — ондук орундардын санына жараша 10дун даражасы
- ЭЖББ табуу менен бөлчөктү жөнөкөйлөт
| Ондук орундар | Бөлүм | Мисал |
|---|---|---|
| 1 орун | 10 | 0.7 = 7/10 |
| 2 орун | 100 | 0.25 = 25/100 = 1/4 |
| 3 орун | 1000 | 0.125 = 125/1000 = 1/8 |
Которгондон кийин жөнөкөйлөтүү
Ар дайым Эң Жогорку Бөлүүчүнү (ЭЖББ) тап жана кыскарт:
- 0.25 = 25/100 → ЭЖББ(25,100)=25 → 1/4
- 0.5 = 5/10 → ЭЖББ(5,10)=5 → 1/2
- 0.75 = 75/100 → ЭЖББ(75,100)=25 → 3/4
2-бөлүк: Жөнөкөй бөлчөк → Ондук бөлчөк
1-ыкма: Бөлүү (Универсалдуу)
Алымды бөлүмгө бөл:
3/4 = 3 ÷ 4 = 0.75
1/8 = 1 ÷ 8 = 0.125
5/8 = 5 ÷ 8 = 0.625
2-ыкма: Барабар бөлчөк
Бөлүмдү 10, 100 же 1000 кыл:
1/2 = 5/10 = 0.5
3/4 = 75/100 = 0.75
1/5 = 2/10 = 0.2
Бул ыкма бөлүм 10дун даражасына айланганда гана иштейт!
Кайсы бөлчөктөр так ондук бөлчөк берет?
ООБ - Так ондук бөлчөктөр
Бөлүмүндө (эң жөнөкөй түрүндө) 2 жана/же 5тин көбөйтүндүлөрү гана бар бөлчөктөр:
1/2, 1/4, 1/5, 1/8, 1/10, 1/20, 1/25, 1/40, 1/50
ЖОК - Кайталануучу ондук бөлчөктөр
Бөлүмүндө башка жөнөкөй көбөйтүндүлөр бар бөлчөктөр:
1/3, 1/6, 1/7, 1/9, 1/11, 1/12, 1/13
Интерактивдүү визуализация — толук сабакта жеткиликтүү