7-класстын химиясы • Расмий II бөлүм: Заттар жана алардын түзүлүшү
Катуу заттар, суюктуктар жана газдар
Заттын көзгө көрүнгөн касиеттерин анын бөлүкчөлөрүнүн жайгашуусу жана кыймылы менен байланыштырабыз.
Негизги ой жана окуу максаттары
Материянын массасы бар жана ал мейкиндикти ээлейт. Заттын агрегаттык абалы — бөлүкчөлөрдүн жайгашуусуна, аралыгына, кыймылына жана өз ара тартылышына байланышкан физикалык касиеттердин белгилүү жыйындысы. Бул сабакта катуу, суюк жана газ абалдарын карайбыз.
Сабактын аягында сиз:
- үч абалдын формасын, көлөмүн, агуучулугун, тыгыздыгын жана кысылуучулугун салыштырасыз;
- бөлүкчөнүн өзүн өзгөртпөстөн бөлүкчө схемасын түзүп, окуйсуз;
- катуулукту, агууну, диффузияны жана газ басымын бөлүкчө модели менен түшүндүрөсүз;
- байкоону моделге таянган түшүндүрмөдөн айырмалайсыз;
- моделди дүйнөдөгү жаратылыш, турмуш, медицина жана техника мисалдарына коопсуз колдоносуз.
1. Сүрөттөөнүн үч деңгээли
Химик үч деңгээлди байланыштырат. Макроскопиялык деңгээлде кесек формасын сактаганын, суу акканын же аба шарды толтурганын байкайбыз. Бөлүкчөлөр деңгээлинде бул көрүнүштөр көзгө түз көрүнбөгөн атом, молекула же иондор аркылуу түшүндүрүлөт. Символдук деңгээлде формула жана абал белгиси жазылат: H2O(s), H2O(l), H2O(g).