Атомдор, молекулалар жана химиялык белгилер
Күндөлүк заттарды бөлүкчөлөрдүн моделдери жана химиянын кыска тили менен байланыштырабыз
Негизги ой: Биз көргөн материалдар түздөн-түз көрүүгө мүмкүн болбогон өтө майда бөлүкчөлөрдөн турат. Атом жана молекула түшүнүктөрү, белгилер жана формулалар ал бөлүкчөлөрдү так сүрөттөөгө жардам берет. Модель ой жүгүртүү куралы, бирок чоңойтулган сүрөт эмес.
Окуу максаттары:
- элементти, атомду жана молекуланы айырмалоо;
- химиялык белгилерди туура окуу;
- жөнөкөй формуладагы индексти жана коэффициентти түшүндүрүү;
- бир же бир нече молекуладагы атомдорду саноо;
- макроскопиялык, бөлүкчөлүк жана символдук сүрөттөмөлөрдү салыштыруу;
- шар-таякча моделинин мүмкүнчүлүгүн жана чектөөсүн айтуу.
1. Материалдан анын бөлүкчөлөрүнө
Жез зым, суу тамчысы, карандаштагы графит жана абадагы газдар макроскопиялык деңгээлге тиешелүү: үлгүнү көрүүгө же өлчөөгө болот. Химия алардын касиеттерин түшүндүрүү үчүн бөлүкчөлөр моделин колдонот. Бул модель боюнча зат бардык масштабда үзгүлтүксүз эмес; ал өтө майда бөлүкчөлөрдөн турат, бөлүкчөлөрдүн ортосунда аралык жана өз ара аракеттенүү бар.
Атом — кадимки химиялык өзгөрүүдө ошол элементке таандыктыгын сактаган эң майда бөлүкчө. Химиялык элемент — протондорунун саны бирдей болгон атомдордун түрү. Бул сабакта элементтин ким экенин айырмалайбыз; атомдун татаал кванттык модели азыр талап кылынбайт.