Металлдар жана металл эместер: белгилер боюнча салыштыруу
Негизги ой: металлдар жана металл эместер — элементтердин чоң топтору. Үлгүнү бир гана сырткы көрүнүшүнө эмес, бир нече байкоонун жыйынтыгына таянып классификациялайбыз.
Сабактын аягында жалтырактыкты, электр өткөрүмдүүлүктү, согулмалуулукту жана морттукту салыштырып, коопсуз текшерүүнү сүрөттөп, өзгөчө учурларды жана касиеттердин колдонулушун түшүндүрөсүз.
1. Эмнени классификациялайбыз?
Химиялык элемент — атомдордун белгилүү бир түрү. Жөнөкөй зат бир элементтин атомдорунан турат. Жез, алюминий, күкүрт жана кычкылтек — жөнөкөй заттар. Бул сабакта бөлмө шартындагы металлдык жана металл эмес жөнөкөй заттардын типтүү физикалык касиеттерин салыштырабыз. Болот же аба сыяктуу аралашмалар өзүнчө элемент эмес.
Металлдарга адатта мүнөздүү
- тазаланган бети жалтырайт;
- электр тогун жана жылуулукту жакшы өткөрөт;
- көпчүлүгү жука баракка согулат;
- көпчүлүгү зымга созулат;
- бөлмө температурасында дээрлик баары катуу.
Металл эместерге адатта мүнөздүү
- металлдык жалтырактыгы көп учурда жок;
- электр тогун көбүнчө начар өткөрөт;
- катуу үлгүлөрү согулгуч эмес, көбүнчө морт;
- катуу, суюк же газ абалында болушу мүмкүн;
- сырткы көрүнүшү ар түрдүү.
Бул абсолюттук эмес, жалпы мыйзам ченемдер. Графит — электр тогун өткөргөн көмүртектин металл эмес түрү. Йод кристаллдары жалтырайт. Сымап бөлмө температурасында суюк металл. Бир нече белгини бирге колдонуңуз.