Асыл газдар: туруктуу атомдордун маанилүү кызматтары
18-топтун элементтери адатта реакцияга өтө начар кирет. Толгон сырткы электрондук катмар алардын химиялык туруктуулугун түшүндүрөт, бирок реакция таптакыр мүмкүн эмес дегенди билдирбейт.
Негизги ой жана окуу максаттары
Асыл газ — мезгилдик системанын эң оң жагындагы 18-топко кирген элемент. Кадимки шартта ал негизинен өзүнчө атомдор түрүндө болот, ошондуктан бир атомдуу газ деп аталат. Бул сабакта 18-топту табууну; He, Ne, Ar, Kr, Xe жана Rn элементтерин атоону; толгон сырткы катмарды төмөн реакцияга жөндөмдүүлүк менен байланыштырууну; пайдалуу колдонулуштарын түшүндүрүүнү; химиялык, физикалык жана радиациялык коркунучтарды айырмалоону үйрөнөсүңөр.
1. 18-топтун үй-бүлөсү
Бир топтогу элементтердин сырткы электрондук катмары окшош болот. 18-топко гелий, неон, аргон, криптон, ксенон, радон жана лабораторияда алынган, өтө кыска убакыт жашаган оганесон кирет. 7-класста кабыкча моделин түшүндүрүүгө гелий, неон жана аргон эң ыңгайлуу мисалдар.
| Элемент | Белгиси | Катмарлар боюнча электрондор | Колдонулуш менен байланышы |
|---|---|---|---|
| Гелий | He | 2 | аба шарлары; төмөн температурадагы изилдөөлөр |
| Неон | Ne | 2, 8 | жабык газ-разряддык жарык булактары |
| Аргон | Ar | 2, 8, 8 | коргоочу газ; лампалар; көп катмарлуу терезелер |
| Криптон / ксенон | Kr / Xe | толгон сырткы катмар | атайын лампалар жана технологиялар |
| Радон | Rn | толгон сырткы катмар | имарат ичиндеги радиоактивдүү аба коркунучу |
Катмарлар боюнча саноо — энергетикалык деңгээлдердин модели; ал көрүнгөн орбиталарда айланган майда планеталардын сүрөтү эмес.