Физикалык жана химиялык кубулуштар
Заттын формасы гана өзгөргөнүн же анын бөлүкчөлөрү кайра топтолуп жаңы заттар пайда болгонун кантип аныктайбыз
Негизги ой
Физикалык өзгөрүү заттын агрегаттык абалын, формасын, өлчөмүн же таралышын өзгөртөт, бирок кайсы заттар бар экенин өзгөртпөйт. Химиялык өзгөрүүдө, башкача айтканда химиялык реакцияда, атомдор кайра топтолуп бир же бир нече жаңы зат пайда болот. Эң ишенимдүү суроо «Сырткы көрүнүшү өзгөрдүбү?» эмес, «Бөлүкчөлөрдүн курамы жана химиялык өздүгү өзгөрдүбү?» болот.
Сабактын аягында силер:
- физикалык жана химиялык өзгөрүүлөрдү макроскопиялык жана бөлүкчөлүк деңгээлде айырмалайсыңар;
- газ, түс, чөкмө, температура, жарык жана жыт жөнүндөгү байкоолорду этият чечмелейсиңер;
- эмне үчүн кайтарымдуулук өз алдынча аныктама эмес экенин түшүндүрөсүңөр;
- бир процесстеги физикалык жана химиялык өзгөрүүлөрдү өз-өзүнчө табасыңар;
- жабык системада жалпы масса сакталат деп божомолдойсуңар.
1. Чечим заттын өздүгүнө байланыштуу
Өзгөрүүнү сезүү органдарыбыз же аспаптар менен байкайбыз, бирок аны зат менен эмне болгонуна карап классификациялайбыз. Жез зымды кескенде кыска бөлүктөр, муз эригенде суюк суу алынат, жыт абага тараганда бөлүкчөлөр башкача жайгашат; баштапкы заттар сакталат. Темир дат басканда, отун күйгөндө жана жумуртка бышканда жаңы курамдагы жана жаңы касиеттеги заттар пайда болот.