Химиялык элементтер жана мезгилдик таблица
Атомдордун бардык түрүн атомдук номери жана кайталануучу химиялык мыйзам ченемдүүлүктөрү боюнча иреттеген карта
Негизги ой
Химиялык элемент — бардык атомдорунда протондордун саны бирдей болгон таза зат. Мезгилдик таблица элементтерди атомдук номеринин өсүшү боюнча жайгаштырат, ошондуктан ал каталог да, мыйзам ченемдүүлүктөрдү табуучу карта да болуп саналат. Уяча элементтин так ким экенин билдирет, ал эми катар менен мамыча этият божомол жасоого жардам берет.
Сабактын аягында силер: элемент менен атомдук номерди аныктайсыңар; символду жана уячаны окуйсуңар; мезгилдер менен топторду табасыңар; металл, металл эмес жана металлоид аймактарын айырмалайсыңар; таблицадагы орунга таянып, далил менен чектелген божомол жасайсыңар.
1. Элементти элемент кылган эмне?
Бардык зат атомдордон түзүлөт. Атомдун борборунда протондорду камтыган ядро бар. Протондордун саны атомдук номер деп аталат жана Z тамгасы менен белгиленет. Ар бир суутек атомунда Z = 1, ар бир көмүртек атомунда Z = 6, ар бир кычкылтек атомунда Z = 8. Протондордун саны өзгөрсө, элементтин өзү да өзгөрөт.
Макроскопиялык деңгээл
Биз заттарды байкайбыз: жез зым электр тогун өткөрөт, кычкылтек дем алууга катышат, ал эми күкүрт кадимки класстык шартта сары түстөгү катуу зат.