Органикалык эмес кошулмалардын класстары, номенклатурасы жана өз ара байланыштары
Классификация курамды, аталышты, мүнөздүү реакцияларды жана заттардын айлануу жолдорун байланыштырат.
Максаттар
- Оксиддерди, кислоталарды, негиздерди жана туздарды классификациялоо.
- Курам жана кычкылдануу даражасы боюнча атоо.
- Нейтралдашуу, чөкмө жана газ бөлүнүүнү болжолдоо.
- Өз ара айлануу тармактарын түзүү.
1. Төрт негизги класс
| Класс | Белги | Мисал | Мүнөз |
|---|---|---|---|
| Оксид | кычкылтек жана дагы бир элемент | CaO, CO2, Al2O3 | негиздик, кислоталык, амфотердик же нейтралдуу |
| Кислота | иондошо турган суутек жана кислота калдыгы | HCl, H2SO4 | H+ аркылуу реакция |
| Негиз | металл же аммоний жана OH топтору | NaOH, Cu(OH)2 | OH− менен байланышкан мүнөз |
| Туз | катион жана кислота калдыгынын аниону | NaCl, CuSO4 | алмашуу, гидролиз, ажыроо |
Классификация касиетти да талап кылат. Al2O3 жана Al(OH)3 амфотердүү: кислота жана күчтүү негиз менен реакцияга кирет. CO кадимки кислота-негиз классификациясында нейтралдуу оксид.
2. Номенклатура
- Катион менен анионду же эки элементти аныктаңыз.
- Электронейтралдуулук боюнча белгисиз кычкылдануу даражасын табыңыз.
- Өзгөрмө даражалуу металл үчүн рим цифрасын жазыңыз: FeCl2 — темир(II) хлориди, FeCl3 — темир(III) хлориди.
- Көп атомдуу иондордун атын сактаңыз: сульфат, нитрат, карбонат, гидроксид.
Индекстер формулага, заряддар жеке иондорго тиешелүү. Нейтралдуу кошулманын жалпы заряды нөл.
3. Алмашуу реакциясынын шарттары
Суу эритмесинде продукт иондорду чөкмө, газ же суу сыяктуу начар иондошкон зат түрүндө чыгарса, таза өзгөрүү болот.
- HCl + NaOH → NaCl + H2O
- AgNO3 + NaCl → AgCl↓ + NaNO3