Кычкылдануу-калыбына келүү реакциялары жана электрондук баланс
Редокс реакция электрон жоготуу менен кабыл алууну бириктирет. Кычкылдануу даражалары өткөрүүнү табууга жана теңдөөгө жардам берет.
Максаттар
- Кычкылдануу даражаларын аныктоо.
- Кычкылдануу, калыбына келүү, кычкылдандыргыч жана калыбына келтиргичти табуу.
- Электрондук баланс жана жарым реакция түзүү.
- Атом жана заряд сакталуусун текшерүү.
- Диспропорциялануу жана компропорцияланууну таануу.
1. Кычкылдануу даражасынын эрежелери
- Жөнөкөй заттын даражасы 0.
- Бир атомдуу иондун даражасы зарядына тең.
- Фтор −1. Кычкылтек адатта −2, пероксидде −1.
- Суутек металл эмес менен адатта +1, көп металл гидридинде −1.
- Сумма нейтралдуу кошулмада 0, көп атомдуу иондо анын зарядына тең.
Кычкылдануу даражасы формалдуу электрон эсеби; ал дайыма атомдун өлчөнгөн заряды эмес.
2. Процесстер жана агенттер
| Процесс | Электрон | Даража |
|---|---|---|
| Кычкылдануу | жоготуу | жогорулайт |
| Калыбына келүү | кабыл алуу | төмөндөйт |
Калыбына келтиргич электрон берип, кычкылданат. Кычкылдандыргыч электрон кабыл алып, калыбына келет.
Zn → Zn²+ + 2e−
Cu²+ + 2e− → Cu
Zn + Cu²+ → Zn²+ + Cu
Cu²+ + 2e− → Cu
Zn + Cu²+ → Zn²+ + Cu
3. Баланс алгоритми
- Даражаларды коюп, өзгөргөн атомдорду табыңыз.
- Электрон жоготуу жана кабыл алууну жазыңыз.
- Жоголгон жана алынган электрондорду теңдеңиз.
- Катыштарды коэффициентке өткөрүңүз.
- Калган атомдорду теңдеңиз; иондук теңдемеде чөйрөгө жараша H2O, H+ же OH− колдонуңуз.
- Атомдорду, зарядды жана эң кичине коэффициенттерди текшериңиз.
Кислота чөйрөсүндө O — H2O, H — H+, заряд — электрон менен теңделет. Негиздик чөйрөдө эки тарапка тең OH− кошуп, сууну кыскартууга болот.