Металл эместер, мезгилдик мыйзам ченемдер жана аллотропия
Металл эместердин мүнөзү электрондук түзүлүштөн чыгат, ал эми аллотропия бир элементтин ар башка түзүлүшүнүн касиетке таасирин көрсөтөт.
Максаттар
- Металл эместерди таап, мезгилдик тенденцияларды түшүндүрүү.
- Валенттик электронду байланыш жана даража менен байланыштыруу.
- Кычкылдандыргыч жана калыбына келтиргич мүнөздү салыштыруу.
- Аллотропияны жана түзүлүш-касиет байланышын аныктоо.
- Кычкылтек, көмүртек, күкүрт жана фосфор аллотропторун салыштыруу.
1. Орду жана касиеттери
Көпчүлүк металл эместер таблицанын оң жогорку бөлүгүндө, суутек өзүнчө сол жакта жайгашат. Мезгил боюнча радиус адатта азайып, электр терстүүлүк жана биринчи иондошуу энергиясы өсөт. Топ боюнча ылдый радиус өсүп, электр терстүүлүк көбүнчө азаят.
Металл эместер коваленттик молекула же тармак түзөт. Жөнөкөй заттары газ же морт катуу зат болушу мүмкүн; графит өткөрүүчү өзгөчө мисал.
2. Байланыш жана реакция жөндөмү
Металл эместер иондук реакцияда электрон кабыл алып же коваленттик байланышта бөлүшөт. Галогендер көбүнчө −1, кычкылтек −2, азот −3 болушу мүмкүн. Оң даражалар электр терстүүлүгү жогору элемент менен байланышта чыгат.
Электр терстүү бөлүкчөлөр көп учурда кычкылдандыргыч. Төмөн даражадагы металл эмес калыбына келтиргич болушу мүмкүн. Чечим конкреттүү зат жана шартка көз каранды.
3. Аллотропия
Аллотроптор — бир элементтин бир агрегаттык абалдагы ар башка түзүлүш формалары. Алар молекулалуулук, байланыш же таңгакталуу менен айырмаланат. Аллотропия изотопия эмес: изотоптор нейтрон саны менен айырмаланат.