Механикалык термелүүлөр
Маятниктер, эркин жана мажбурлоочу термелүүлөр, резонанс
Негизги идея: термелүү — бул дене туруктуу тең салмактуулук абалынын айланасында ары-бери термелгендеги кайталанган кыймыл. Калыбына келтируучу күч денени дайыма тең салмактуулукка карай тартат, ошондуктан ал андан өтүп кетет, кайра келет, экинчи жагына өтүп кетет, жана цикл кайталанат. Термелген маятник, пружинадагы жүк, гитаранын кылы жана сааттын балансы — булардын баары механикалык термелгичтер.
Сабактын аягында сиз:
- амплитуданы, мезгилди, жыштыкты жана фазаны аныктай аласыз,
- гармоникалык термелүүнүн жылуу-убакыт графигин окуй аласыз,
- математикалык маятник үчүн T = 2π√(L/g) жана пружина үчүн T = 2π√(m/k) колдоно аласыз,
- эркин термелүүлөрдү мажбурлоочудан айырмалай аласыз,
- резонансты жана анын кайда жардам берерин же кыйратарын түшүндүрө аласыз.