Кыймылды сүрөттөө: координаталар, саноо системалары жана кыймылдын салыштырмалуулугу
Физиктер дене кайда экенин жана кантип кыймылдаарын так кантип айтышат
Негизги ой: Кыймыл ар дайым салыштырмалуу. Дене эч качан жөн эле «кыймылдап» же «тынч» турбайт — ал тандалып алынган саноо системасына карата гана кыймылдайт же тынч турат. «Автобус жүрүп жатат» деген бүдөмүк сөздү физикага айландыруу үчүн биз саноо денесин тандап, ага координаталар системасын жана саатты байланыштырабыз, анан дененин координатасы убакыт менен кантип өзгөргөнүн байкайбыз.
Сабактын аягында сиз:
- денени качан материалдык чекит катары эсептесе болорун чече аласыз,
- саноо системасынын үч бөлүгүн атай аласыз,
- кыймылдап жаткан дененин координатасын, орун алмаштыруусун жана жолун таба аласыз,
- ылдамдык менен траектория эмне үчүн байкоочуга көз каранды экенин түшүндүрө аласыз,
- ылдамдыктарды кошуу законун колдоно аласыз,
- инерциалдык саноо системасы деген эмне экенин айта аласыз.