Линзалар жана сүрөттөр; көз жана оптикалык аспаптар
Ийилген айнек бөлүгү жарыкты кантип сындырып сүрөт түзөт — жана муну сиздин көзүңүз кантип аткарат
Негизги идея: линза — бул ийри беттер менен чектелген, жарыкты сындыруучу тунук нерсе. Чогултуучу (томпок) линза параллель нурларды бир чекитке — фокуска — чогултат; чачыратуучу (ойдуң) линза аларды жайкайт. Бир нече стандарттуу нурларды гана байкоо менен биз нерсенин сүрөтү кайда пайда болорун, кандай өлчөмдө болорун жана чыныгыбы же жалганбы экенин так айта алабыз. Сиздин көзүңүз, фотоаппарат, лупа жана телескоп — булардын баары бир эле физика, ар кандай жол менен колдонулган.
Сабактын аягында сиз:
- чогултуучу линзаны чачыратуучудан айырмалап, оптикалык борборду, башкы окту, фокусту жана фокус аралыгын атай аласыз;
- оптикалык күч D = 1/F формуласын колдонуп, аны диоптрия менен өлчөйсүз;
- үч мүнөздүү нур менен сүрөт кура аласыз;
- ичке линзанын формуласын 1/F = 1/d + 1/f жана чоңойтууну Γ = H/h = f/d колдоносуз;
- көз кантип фокустоорун, жакындан жана алыстан көрүү эмнеден пайда болорун жана аларды кайсы линза оңдоорун түшүндүрөсүз;
- лупа, микроскоп, телескоп, фотоаппарат жана проектор кантип иштээрин сүрөттөйсүз.