Азот, аммиак жана аммоний туздары
Атмосфералык N2ни NH3, NH4+ жана азот айлануусу менен байланыштырабыз.
Максаттар: N2нин туруктуулугун түшүндүрүү; аммиактын геометриясын, алынышын жана негиздик касиетин баяндоо; аммонийди аныктоо; фиксация, нитрификация, сиңирүү жана денитрификацияны түшүндүрүү; коопсуздукту сактоо.
1. Азот молекуласы
Азот — 15-топтогу беш валенттик электрону бар металл эмес. N2де эки атом күчтүү үчтүк коваленттик байланыш түзөт. Ошондуктан молекулалык азот кадимки шартта салыштырмалуу активдүү эмес, бирок азот атому көптөгөн бирикмелерди түзөт. Даражалары NH3төгү −3төн нитраттагы +5ке чейин. Атмосферадагы азот негизинен N2, ал эми организмдерге аммоний же нитрат сыяктуу жеткиликтүү формалар керек.