Фосфор, фосфор кислотасы жана фосфаттар
Фосфор аллотропторун кычкылдануу, кислота-негиз реакциялары, азыктануу жана экологиялык тең салмак менен байланыштырабыз.
Максаттар: ак, кызыл, кара фосфорду салыштыруу; даражаларды түшүндүрүү; H3PO4 жана фосфаттарды алуу; молдук катыштарды эсептөө; коопсуздукту баалоо.
1. Элемент жана аллотроптор
Фосфор — 15-топтогу беш валенттик электрону бар металл эмес. Маанилүү даражалары −3, +3, +5; жөнөкөй затта 0. Ак фосфор чыңалган P4 тетраэдрлеринен турат, ошондуктан өтө активдүү, уулуу жана тутанышы мүмкүн; аны өз алдынча кармоого болбойт. Кызыл фосфор полимердик торлуу, азыраак учуучу жана активдүү. Кара фосфор катмарлуу түзүлүштүү жана кеңири формалардын эң туруктуусу.