Электростатика: заряд, Кулон закону жана чыңалуу
Электр күчтөрү кайдан келет, алар канчалык чоң жана заряд өз айланасындагы мейкиндикти талаа менен кантип толтурат
Негизги ой: Ар бир электрдик көрүнүш — шыртылдаган свитер, Ысык-Көлдүн үстүндөгү чагылган, телефонуңуздагы ток — электр заряддан башталат. 7–9-класстарда силер аттуу заряддар түртүлүшөрүн, ар аттуу заряддар тартылышарын билдиңер. Эми биз ага так маани беребиз. Кулон закону эки заряддын ортосундагы күчтүн так чоңдугун берет, ал эми электр талаасы түшүнүгү (анын өлчөмү — чыңалуу менен) бир заряддын экинчисине бош мейкиндик аркылуу кантип таасир этээрин түшүндүрөт.
Теманын аягында силер төмөнкүнү жасай аласыңар:
- электр заряд деген эмне, анын эки түрү болорун жана элементардык зарядга e эселүү экенин айтуу;
- заряддын сакталуу законун колдонуу;
- чекиттик заряддардын ортосундагы күчтү Кулон закону менен эсептөө, F = k·q1q2 / r2;
- электр талаасына жана анын чыңалуусуна E = F / q аныктама берүү;
- чекиттик заряддын талаасын табуу жана суперпозиция принциби боюнча талааларды кошуу;
- күч сызыктарынын сүрөтүн окуу.