Потенциал жана чыңалуу; диэлектриктер жана конденсаторлор
Электр талаасынын энергия тили жана анын энергиясын сактаган түзүлүштөр
Негизги идея: мурунку темада электр талаасы күч чоңдугу — талаанын чыңалгандыгы E менен сүрөттөлгөн. Бул жерде дал ошол талаа энергия чоңдугу — потенциал менен сүрөттөлөт. Потенциал ар бир кулон зарядда белгилүү чекитте канча потенциалдык энергия болорун көрсөтөт; эки чекиттин ортосундагы чыңалуу (потенциалдардын айырмасы) заряд алардын ортосунда жылганда талаа ар бир кулонго канча иш аткарарын көрсөтөт. Конденсатор — бул саңырыкта чыңалууну кармап туруп, зарядды жана электр талаасынын энергиясын топтогон түзүлүш.
Теманын аягында сиз төмөнкүлөрдү жасай аласыз:
- бир тектүү талаадагы заряддын ишин жана потенциалдык энергиясын эсептөө (W = qEd),
- потенциалды жана потенциалдардын айырмасын аныктап, W = qU колдонуу,
- чыңалуу менен талаанын чыңалгандыгын байланыштыруу: U = Ed жана E = U/d,
- диэлектрик талаада эмне кыларын жана ε өтүмдүүлүгү эмнени билдирерин түшүндүрүү,
- сыйымдуулукту C = q/U аныктап, жалпак конденсатордун формуласын колдонуу,
- зарядталган конденсаторго топтолгон энергияны табуу.