Магнит талаасынын токко жана заряддарга таасири; электр кыймылдаткыч
Магнит талаасы токту курчап турбастан, ага басым да жасай алат.
Негизги ой: Өткөн темада электр току магнит талаасын жаратарын билдиңиз (Эрстеддин тажрыйбасы). Эми аны тескерисинче карайлы: ток жүргөн өткөргүч же жеке кыймылдаган заряд магнит талаасында турганда, талаа ага чыныгы, өлчөнө турган күч менен таасир этет. Ошол күчтү акылдуу башкарсаң, өткөргүчтү токтобой айланткыла болот — бул электр кыймылдаткыч.
Теманын аягында сиз төмөнкүлөрдү жасай аласыз:
- магнит талаасы ток жүргөн өткөргүчкө таасир этерин айтуу жана аны F = BIl формуласы менен эсептөө;
- сол кол эрежесин колдонуп бул күчтүн багытын табуу;
- кыймылдаган зарядга таасир этүүчү күчтү түшүндүрүү жана F = qvB формуласын колдонуу;
- туруктуу ток электр кыймылдаткычы электр энергиясын айланууга кантип айландырарын сүрөттөө;
- ар бир кыймылдаткычка бир багытта айлануу үчүн коллектор эмне үчүн керек экенин түшүндүрүү.