Металлдардагы, суюктуктардагы, газдардагы, вакуумдагы жана жарым өткөргүчтөрдөгү электр тогу
Ток бирдей, бирок ар бир чөйрөдө өз "саякатчысы" кыймылдайт
Негизги идея: Электр тогу дайыма заряддалган бөлүкчөлөрдүн иреттүү кыймылы. Бирок кайсы бөлүкчөлөр кыймылдаары затка жараша болот. Металлдарда бул эркин электрондор; туздуу сууда — иондор; газ лампасында — электрондор менен иондор чогуу; вакуум түтүгүндө — бош мейкиндик аркылуу учкан электрондордун агымы; ал эми кремний кристаллында — электрондор жана "тешиктер". Ташуучуну билсең, чөйрөнү түшүнөсүң.
Сабактын аягында сиз:
- металлда, электролитте, газда, вакуумда жана жарым өткөргүчтө заряд ташуучуну атай аласыз;
- металл эмне үчүн сууктукта, ал эми электролит менен жарым өткөргүч жылуулукта жакшы өткөрөрүн түшүндүрө аласыз;
- газ разрядын жана плазманы сүрөттөп, мисалдарды келтире аласыз: чагылган, неон жарнак;
- вакуум түтүгүнүн (ЭНТ) жана жарым өткөргүч диоддун иштешин жөнөкөй сөз менен түшүндүрө аласыз;
- электролиз үчүн m = kIt жана ысыган зым үчүн R = R0(1 + αt) колдоно аласыз.