Электр заряды, электрлештирүү жана электр талаасы
Тарак эмне үчүн кагаз үзүндүлөрүн тартат, кургак кыш күнү эмне үчүн учкун чагылат жана ар бир зарядталган нерсенин айланасындагы мейкиндикти эмне толтурат.
Негизги идея: эки башка материалды бири-бирине сүрткөндө, алардын бири экинчисинен майда бөлүкчөлөрдү — электрондорду — тартып алат. Электрондорун жоготкон нерсе оң, аларды алган нерсе терс зарядталат. Ар бир зарядталган нерсенин айланасында көрүнбөгөн электр талаасы болуп, ал башка заряддарды тийбестен тартат жана түртөт.
Бул теманын аягында сиз төмөнкүлөрдү жасай аласыз:
- электрлештирүү деген эмне жана сүртүү нерсени кантип зарядтарын түшүндүрүү,
- заряддын эки түрүн атап, "аттуу заряддар түртүшөт, ар аттуу заряддар тартышат" эрежесин айтуу,
- атомдун түзүлүшү аркылуу заряд кайдан келгенин түшүндүрүү,
- өткөргүчтү изолятордон айырмалоо,
- электр талаасын сүрөттөп, анын күч сызыктарын тартуу,
- электроскоп зарядды кантип аныктаарын түшүндүрүү,
- элементардык заряд e аркылуу электрондорду эсептөө.