Түз жана тескери пропорционалдуулук боюнча тексттик маселелер
ЖМА (Жыйынтыктоочу мамлекеттик аттестация) — 9-класска даярдык
1. Түз пропорционалдуулук
Аныктама: Эки чоңдук түз пропорционалдуу деп аталат, эгерде алардын бири бир нече эсе көбөйгөндө, экинчиси да ошончо эсе көбөйсө. Ошондой эле бир чоңдук кемигенде — экинчиси да ошончо эсе кемийт.
Формула:
$$y = k \cdot x$$
мында $k$ — пропорционалдуулук коэффициенти ($k = \frac{y}{x} = \text{const}$)
мында $k$ — пропорционалдуулук коэффициенти ($k = \frac{y}{x} = \text{const}$)
Түз пропорционалдуулуктун белгилери:
- ↑↑ Бир чоңдук өсөт — экинчиси да өсөт
- ↓↓ Бир чоңдук кемийт — экинчиси да кемийт
- k $\frac{y}{x}$ катышы ар дайым туруктуу
Турмуштан мисалдар:
| 1-чоңдук | 2-чоңдук | Формула |
|---|---|---|
| Товардын саны | Баасы | $C = p \cdot n$ |
| Убакыт (туруктуу ылдамдыкта) | Жол | $S = v \cdot t$ |
| Продукттун массасы | Ингредиенттин саны | $m_i = k \cdot M$ |
Түз көз карандылыкта пропорция:
$$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2}$$ Жебелер бир багытта көрсөтүлөт — катыштар «болгондой» жазылат.
$$\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2}$$ Жебелер бир багытта көрсөтүлөт — катыштар «болгондой» жазылат.