Химиялык бөлүкчөлөрдү моль менен саноо
Атомдор, молекулалар, иондор жана формулалык бирдиктер өтө кичине болгондуктан, аларды бирден саноо мүмкүн эмес. Моль — заттын ыңгайлуу санын микроскопиялык бөлүкчөлөрдүн туруктуу, абдан чоң саны менен байланыштырган эсептик бирдик.
1. Заттын саны
Заттын саны — көрсөтүлгөн элементардык объекттердин канчасы бар экенин өлчөгөн физикалык чоңдук. Белгиси (n), SI бирдиги — моль, белгиси mol. Эсептелүүчү объектти ар дайым так аташ керек: Fe атомдору, H2O молекулалары, Cl− иондору же NaCl формулалык бирдиктери.
2. Авогадро туруктуусу
Авогадро туруктуусу — так бир мольдогу көрсөтүлгөн объекттердин саны:
23 көрсөткүчү үтүр 23 орунга жыларын билдирет. Кадимки үлгүлөрдө бөлүкчөлөр өтө көп болгондуктан, илимий жазуу зарыл. Моль−1 бирдиги «бир мольдогу объекттер» деген маанини берет.
3. Эки айландыруу теңдемеси
Мольдон бөлүкчөлөргө
\(N=nN_A\)
(n) заттын санын (N_A) га көбөйтүңүз. (N) жыйынтыгы объекттердин саны, ошондуктан бирдиги жок.
Бөлүкчөлөрдөн мольго
\(n=\dfrac{N}{N_A}\)
(N) бөлүкчөлөр санын (N_A) га бөлүңүз. Жыйынтык mol менен өлчөнөт.
4. Эмне эсептелип жатканын тактаңыз
| Зат | Бир моль камтыйт | Маанилүү түшүндүрмө |
|---|---|---|
| He | (N_A) He атому | Бир атомдуу элемент атомдор менен эсептелет. |
| O2 | (N_A) O2 молекуласы | Бул ошондой эле (2N_A) кычкылтек атому. |
| H2O | (N_A) H2O молекуласы | Бул (2N_A) H атому жана (N_A) O атому. |
| NaCl | (N_A) формулалык бирдик | Бул (N_A) Na+ жана (N_A) Cl− ионуна туура келет. |