Эриген заттын массалык үлүшү
Массалык үлүш эритменин жалпы массасынын кайсы бөлүгү тандалган эриген затка туура келерин көрсөтөт. Бул бирдиксиз катыш; аны 100% га көбөйтүү ошол эле курамды пайыз менен берет.
Окуу максаттары
- Эриген заттын жана эриткичтин массаларынан эритменин массасын табуу.
- Массалык үлүштү жана массалык пайызды эсептөө.
- Белгисиз массаны табуу үчүн формуланы өзгөртүү.
- Эриткич кошуу, эриген зат кошуу же эриткичти буулантуу курамга кандай таасир берерин түшүндүрүү.
- Жоопту бирдиктер жана мүмкүн болгон чек аралар боюнча текшерүү.
1. Бөлүк менен бүтүндүн байланышы
$m_{эритме}=m_{эриген\ зат}+m_{эриткич}$
$w_{эриген\ зат}=\dfrac{m_{эриген\ зат}}{m_{эритме}}$
$w_{эриген\ зат}(\%)=\dfrac{m_{эриген\ зат}}{m_{эритме}}\times100\%$
Алым менен бөлүмдөгү массалар бирдей бирдикте болушу керек. Мисалы, 20 г эриген затка 80 г суу кошулса, 100 г эритме алынат: $w=20/100=0{,}20=20\%$.
Окшоштук: массалык үлүштү бөлүктөргө бөлүнгөн тилке катары элестетиңиз. Эриген зат — тилкенин бир бөлүгү, ал эми бүт тилке — эриген зат менен эриткичтин суммасы.
2. Ишенимдүү эсептөө тартиби
- Белгилүү массаларды бирдиктери менен жазыңыз.
- Зарыл болсо, эритменин жалпы массасын табыңыз.
- Керектүү түрдү тандаңыз: ондук үлүш же пайыз.
- Бирдей бирдиктеги маанилерди формулага коюңуз.
- Эсептеп, натыйжаны туура белгилеңиз.
- Массалык үлүш 0 менен 1дин, пайыз 0% менен 100%дын арасында экенин текшериңиз.
Эскертүү: эриген заттын массасын жалгыз эриткичтин массасына эмес, бүт эритменин массасына бөлүңүз.