Негиздер жана гидроксиддер
Бул деңгээлде негиздер бир же бир нече OH− тобу бар металл гидроксиддери. Эрүүчү негиздер щелочтор деп аталат.
Максаттар
- Негиздерди атоо жана заряддар боюнча формула түзүү.
- Щелочторду эрибеген негиздерден айырмалоо.
- Кислоталар, кислоталык оксиддер жана ысытуу менен реакцияларды сүрөттөө.
- Алуу жолдорун жана коопсуз иштөөнү түшүндүрүү.
Формула жана аталыш
Металл катиону жалпы заряд нөл болгондой OH− иондору менен биригет: Na+ үчүн NaOH, Ca2+ үчүн Ca(OH)2. Аталышы металлдан жана «гидроксид» сөзүнөн түзүлөт. Өзгөрмө зарядда рим цифрасы: Fe(OH)3 — темир(III) гидроксиди. Бир нече OH болсо кашаа керек.
Эригичтик жана индикаторлор
NaOH жана KOH — щелочтор; көп башка гидроксиддер начар эрип, чөкмө түзөт. Щелочтук эритмеде лакмус көгөрөт, фенолфталеин кызгылт болот. Индикатор чөйрөнү көрсөтөт, так затты атабайт.
| Реакция | Мисал |
|---|---|
| Нейтралдашуу | $NaOH+HCl\rightarrow NaCl+H_2O$ |
| Кислоталык оксид менен | $2NaOH+CO_2\rightarrow Na_2CO_3+H_2O$ |
| Ысытуу | $Cu(OH)_2\xrightarrow{\Delta}CuO+H_2O$ |
Алуу
$CaO+H_2O\rightarrow Ca(OH)_2$. Эрибеген негиз чөктүрүү менен алынат: $CuSO_4+2NaOH\rightarrow Cu(OH)_2\downarrow+Na_2SO_4$.
Терминдер: щелоч — эрүүчү негиз; чөкмө — эрибеген катуу зат; нейтралдашуу туз жана суу берет.
Жыйынтык: формуланы заряддар, классты эригичтик, касиеттерди реакция үлгүлөрү аныктайт.
