ККР: электрондордун өтүшү жана кычкылдануу даражаларынын өзгөрүшү
Кычкылдануу-калыбына келүү реакциясы (ККР) — электрондор өткөрүлүп, айрым элементтердин кычкылдануу даражалары өзгөргөн химиялык реакция. Кычкылдануу менен калыбына келүү дайыма бирге жүрөт: бир бөлүкчө электронду берсе, башка бөлүкчө аны кабыл алышы керек.
Кычкылдануу — электрон берүү жана кычкылдануу даражасынын жогорулашы.
Калыбына келүү — электрон кабыл алуу жана кычкылдануу даражасынын төмөндөшү.
ККРди кантип аныктайбыз
- Реагенттердеги жана продуктулардагы керектүү элементтердин кычкылдануу даражаларын табыңыз.
- Кычкылдануу даражасы өзгөргөн атомдорду аныктаңыз.
- Даражанын жогорулашы — кычкылдануу, төмөндөшү — калыбына келүү.
- Берилген электрондордун саны кабыл алынган электрондордун санына тең экенин текшериңиз.
Мисалы, Zn + CuSO4 → ZnSO4 + Cu реакциясында цинктин даражасы 0дөн +2ге, жездики +2ден 0гө өзгөрөт. Цинк эки электрон берет, жез иондору ошол эле эки электронду кабыл алат. Сульфат-ион өзгөрбөйт жана байкоочу ион болот.
Кычкылдандыргыч жана калыбына келтиргич
| Катышуучу | Эмне кылат | Өзү эмне болот |
|---|---|---|
| Кычкылдандыргыч | Башка заттан электрон кабыл алат | Калыбына келет |
| Калыбына келтиргич | Башка затка электрон берет | Кычкылданат |
Аталыш реагенттин башка затка жасаган таасирин билдирет. Ошондуктан кычкылдандыргычтын өзү калыбына келет, ал эми калыбына келтиргичтин өзү кычкылданат.
Жарым реакциялар жана электрондук баланс
ККРди эки жарым реакцияга бөлүүгө болот:
Кычкылдануу: Mg → Mg2+ + 2e−
Калыбына келүү: Cu2+ + 2e− → Cu
Жалпы теңдеме: Mg + Cu2+ → Mg2+ + Cu