Кислоталар
Органикалык эмес кислоталар алмашуучу суутекти жана кислота калдыгын камтыйт. Формула, индикатор жана реакция үлгүлөрү продуктуларды божомолдоого жардам берет.
Максаттар
- Кислоталарды таануу, классификациялоо жана атоо.
- Кычкылтектүү жана кычкылтексиз кислоталарды айырмалоо.
- Металлдар, негиздер, негиздик оксиддер жана туздар менен реакцияларды божомолдоо.
- Коопсуз алуу принциптерин түшүнүү.
| Топ | Мисалдар | Калдык |
|---|---|---|
| Кычкылтексиз | HCl, H2S | хлорид, сульфид |
| Кычкылтектүү | H2SO4, HNO3, H2CO3 | сульфат, нитрат, карбонат |
Алмашуучу H саны негиздүүлүктү көрсөтөт: HCl бир негиздүү, H2SO4 эки негиздүү. Негиздүүлүк менен кислотанын күчү башка түшүнүктөр.
Кычкыл чөйрөдө көк лакмус кызарат, бирок индикатор так кислотаны атабайт.
| Өнөктөш | Мисал |
|---|---|
| Негиз | $HCl+NaOH\rightarrow NaCl+H_2O$ |
| Негиздик оксид | $2HCl+CuO\rightarrow CuCl_2+H_2O$ |
| Активдүү металл | $2HCl+Zn\rightarrow ZnCl_2+H_2\uparrow$ |
| Карбонат | $2HCl+Na_2CO_3\rightarrow2NaCl+H_2O+CO_2\uparrow$ |
Бардык металл суутекти сүрүп чыгарбайт: активдүүлүк катарын жана шарттарды колдонуңуз.
Алуу мисалы: $SO_3+H_2O\rightarrow H_2SO_4$. Өнөр жай ыкмаларын класста өз алдынча колдонууга болбойт.
Кислота калдыгы туташтыргычка окшош: суутек металлга алмашканда тиешелүү туз түзүлөт.
Терминдер: кислота калдыгы — алмашуучу суутек алынгандан кийинки терс ион; нейтралдашуу туз жана суу берет; активдүүлүк катары металлдарды салыштырат.
Кислоталар күйүк жаратып, кооптуу газ бөлүшү мүмкүн. Коргоочу каражат колдонуңуз; нускамада кислотаны сууга кошуңуз; бууну түз жыттабаңыз жана газ чыккан системаны жаппаңыз.
Жыйынтык: калдык менен кычкылтекти аныктап, реакция үлгүсүн тандап, активдүүлүктү, эригичтикти жана газды текшериңиз.