Генетикалык байланыштар
Химиядагы генетикалык байланыш — ар башка класстагы заттардын ылайыктуу реакциялар менен бири-бирине айланышы. Бул биологиялык тукум куучулук эмес, химиялык келип чыгуу.
Максаттар
- Элементтерди, оксиддерди, негиздерди, кислоталарды жана туздарды байланыштыруу.
- Реагенттерди жана шарттарды тандоо.
- Ар бир кадамга теңдеме жазуу.
- Эригичтикти, активдүүлүктү, газды жана ысытууну эске алуу.
Металл жолу: $Ca\rightarrow CaO\rightarrow Ca(OH)_2\rightarrow CaCl_2$. Металл эмес жолу: $S\rightarrow SO_2\rightarrow H_2SO_3\rightarrow Na_2SO_3$. Бул моделдер: бардык оксид суу менен реакцияга кирбейт.
Алгоритм
- Баштапкы жана максаттуу классты аныктаңыз.
- Белгилүү реакция үлгүсүн тандаңыз.
- Кычкылтек, суу, кислота, негиз, ысытуу, эригичтик жана активдүүлүктү текшериңиз.
- Формулаларды жазып, теңеңиз.
- Реакцияны жүргүзгөн факторду ырастоо.
| Өтүү | Мисал |
|---|---|
| элемент → оксид | $2Ca+O_2\rightarrow2CaO$ |
| оксид → негиз | $CaO+H_2O\rightarrow Ca(OH)_2$ |
| негиз → туз | $Ca(OH)_2+2HCl\rightarrow CaCl_2+2H_2O$ |
| туз → негиз чөкмөсү | $CuSO_4+2NaOH\rightarrow Cu(OH)_2\downarrow+Na_2SO_4$ |
| негиз → оксид | $Cu(OH)_2\xrightarrow{\Delta}CuO+H_2O$ |
Класстардын ортосундагы жебе теңдеме эмес: реагент, шарт, продукт жана теңдик керек.
Чынжыр маршрутка окшош: ар бир жол чындап болушу жана кирүү шарты аткарылышы керек.
Терминдер: айлануу башка зат түзөт; чынжыр — иреттүү кадамдар; реагент кадамды жүргүзөт; шарт — ысытуу сыяктуу зарыл жагдай.
Теориялык жол тажрыйбага уруксат бербейт. Күйүү, жегич заттар, газ жана ысытуу көзөмөлдү талап кылат.
Жыйынтык: текшерилген үлгүлөрдү колдонуп, ар бир жебеге теңдеме жазып, шартты текшериңиз.