Молярдык масса: масса менен мольдун байланышы
Тараза массаны өлчөйт, ал эми химиялык теңдемелер моль менен берилген заттын санын колдонот. Молярдык масса үлгүнүн ушул эки сүрөттөмөсүн байланыштырат.
1. Аныктама жана бирдик
Молярдык масса, белгиси (M), — бир моль заттын массасы. Аныктамасы:
кадимки бирдиги: \(\text{г моль}^{-1}\) же г/mol
Бул жерде (m) — үлгүнүн граммдагы массасы, (n) — заттын моль менен берилген саны. Г/mol бирдиги ар бир мольго туура келген грамм дегенди билдирет. Молярдык масса заттын касиети, ал эми үлгүнүн массасы анын өлчөмүнө жараша өзгөрөт.
2. Химиялык формуладан молярдык массага
Салыштырма формулалык масса (M_r) бардык атомдук салымдарды кошуу менен табылат. Г/mol менен берилген молярдык массанын сандык мааниси (M_r) маанисине барабар, бирок чоңдуктар ар башка: (M_r) бирдиксиз, (M) г/mol бирдигине ээ.
| Зат | Формула боюнча эсеп | Молярдык масса |
|---|---|---|
| H2O | (2\cdot1+16=18) | 18 г/mol |
| CO2 | (12+2\cdot16=44) | 44 г/mol |
| NaCl | (23+35{,}5=58{,}5) | 58,5 г/mol |
3. Масса–моль теңдемелери
Массаны табуу
\(m=nM\)
Моль санын бир мольго туура келген граммга көбөйтүңүз.
Мольду табуу
\(n=\dfrac{m}{M}\)
Граммды бир мольго туура келген граммга бөлүңүз.
Молярдык массаны табуу
\(M=\dfrac{m}{n}\)
Үлгүнүн массасын заттын санына бөлүңүз.
4. Бирдиктер аркылуу текшерүү
Бирдиктер туура амалды көрсөтөт. Масса үчүн: ( ext{mol}\times ext{г/mol}= ext{г}). Заттын саны үчүн: ( ext{г}\div ext{г/mol}= ext{mol}). Керексиз бирдиктер кыскарбаса, эсеп туура эмес түзүлгөн. Бирдиктерди акыркы жоопто гана эмес, ордуна коюуда да жазыңыз.