Газдын молярдык көлөмү жана эсептөөлөр
Газ көлөмү өлчөнүүчү мейкиндикти зат өлчөмү менен байланыштырат, бирок сандык молярдык көлөм белгилүү температура жана басымга тиешелүү.
1. Авогадро мыйзамы жана молярдык көлөм
Бирдей температура жана басымда идеал газдардын бирдей зат өлчөмү бирдей көлөм ээлейт. Газдын түрү идеал моделде муну өзгөртпөйт. Молярдык көлөм — зат өлчөмүнө туура келген көлөм:
\(V_m=\frac{V}{n}\), демек \(V=nV_m\) жана \(n=\frac{V}{V_m}\)
Бирдиктер: \(л\,моль^{-1}\) же \(м^3\,моль^{-1}\). Бир моль \(H_2\), \(O_2\), \(CO_2\) бирдей T жана Pда гана бирдей идеал көлөмдө болот.
2. Шартка көз карандылык
| Температура | Басым | Идеал молярдык көлөм |
|---|---|---|
| 273,15 K | 101,325 кПа | \(22{,}414\,л\,моль^{-1}\), көбүнчө \(22{,}4\) |
| 273,15 K | 100 кПа | \(22{,}7\,л\,моль^{-1}\) чамасында |
| 298,15 K | 100 кПа | \(24{,}8\,л\,моль^{-1}\) чамасында |
«Бир моль газ 22,4 л» деген сөз шартсыз толук эмес. Туруктуу басымда температура өссө көлөм көбөйөт; туруктуу температурада басым өссө көлөм азаят. Реал газдар жогорку басымда же төмөн температурада идеал моделден четтейт.
3. Эсептөө жолу
- Берилгенди жана бирдикти жазыңыз.
- T жана Pни текшериңиз.
- Туура \(V_m\) тандаңыз.
- \(V=nV_m\) же \(n=V/V_m\) колдонуңуз.
- Бирдик жана жыйынтыкты текшериңиз.
Мисал: 273,15 K жана 101,325 кПада \(0{,}50\,моль\times22{,}4\,л\,моль^{-1}=11{,}2\,л\).
4. Масса, зат өлчөмү жана көлөм
\(n=\frac{m}{M}\), андан соң \(V=nV_m\)