Жөнөкөй пайыз жана татаал пайыз
Пайыз — бул акча карызга алуунун наркы же аны сактоонун сыйлыгы. SAT сынагында сиз жөнөкөй пайыз жана татаал пайыз менен байланышкан маселелерге туш болосуз. Бул эки моделдин ортосундагы айырманы түшүнүү сынакта жакшы упай алуу үчүн абдан маанилүү.
📐 Жөнөкөй пайыз
Жөнөкөй пайыз баштапкы негизги суммадан гана (алгачкы сумма) эсептелет. Ар бир мезгилде алынган пайыз дайыма бирдей болот.
Формула
A = P(1 + rt)
- A = Акыркы сумма (негизги сумма + пайыз)
- P = Негизги сумма (баштапкы салым/карыз)
- r = Жылдык пайыздык чен (ондук сан катары)
- t = Убакыт (жыл менен)
Пайыз гана:
I = Prt
Өсүш сызыктуу — графиги түз сызык.
📈 Татаал пайыз
Татаал пайыз негизги сумма ПЛЮС мурда топтолгон бардык пайыздардан эсептелет. Сиздин акчаңыз "пайыздан пайыз" тапкан болот.
Формула
A = P(1 + r/n)nt
- A = Акыркы сумма
- P = Негизги сумма (баштапкы сумма)
- r = Жылдык пайыздык чен (ондук сан катары)
- n = Жылына канча жолу кошулат
- t = Убакыт (жыл менен)
Кошулуунун кеңири таралган жыштыктары:
Жылдык: n=1 | Жарым жылдык: n=2 | Чейректик: n=4 | Айлык: n=12 | Күндөлүк: n=365
Өсүш экспоненциалдык — графиги өйдө ийилет.
📊 Визуалдык салыштыруу: Жөнөкөй жана татаал пайыз
Төмөнкү диаграмма $1,000 20 жыл ичинде 8% пайыз менен кантип өсөрүн көрсөтөт — бири жөнөкөй пайыз (сызыктуу) жана бири татаал пайыз (экспоненциалдык). Убакыт өткөн сайын айырма кандай кескин чоңоёрун байкаңыз.