Пропорционалдуу ой жүгүртүү жана окшош фигуралар
Пропорционалдуу ой жүгүртүү деген эмне?
Пропорционалдуу ой жүгүртүү - бул алдын ала айтууга болгон жол менен чогуу өзгөрүүчү көлөмдөрдүн ортосундагы мамилелер жөнүндө ой жүгүртүү ыкмасы. Эки көлөм пропорционалдуу болгондо, алардын катышы туруктуу бойдон калат. Бул бир көлөм көбөйгөндө же азайгандо, экинчи көлөм да ошол эле фактор менен өзгөрөрүн билдирет.
Мисалы, эгер сиз алманы фунт үчүн 2 доллардан сатып алсаңыз, наркы ар дайым салмакка пропорционалдуу болот. Эгер сиз 3 фунт сатып алсаңыз, 6 доллар төлөйсүз. Эгер сиз 5 фунт сатып алсаңыз, 10 доллар төлөйсүз. Наркынын салмакка катышы ар дайым 2:1 болот.
Окшош фигуралар
Геометрияда биз окшош фигуралар менен иштегенде пропорционалдуу ой жүгүртүүнү колдонобуз. Эки фигура бирдей формага ээ болсо, бирок өлчөмдөрү башкача болушу мүмкүн болсо, алар окшош деп аталат. Бул төмөнкүнү билдирет:
- Тиешелүү бурчтар барабар
- Тиешелүү капталдар пропорционалдуу
Фигуралар окшош болгондо, биз бир фигуранын экинчисине салыштырмалуу канчалык чоң же кичине экенин көрсөткөн масштаб коэффициентин жаза алабыз.
Негизги пункт: Эгер эки фигура k масштаб коэффициенти менен окшош болсо, анда:
- Тиешелүү капталдардын катышы kга барабар
- Периметрлердин катышы kга барабар
- Аянттардын катышы k²га барабар (k квадратына)
Окшош фигураларды аныктоо
Эки фигуранын окшош экенин аныктоо үчүн, биз төмөнкүлөрдү текшере алабыз:
- Эгер фигуралар көп бурчтуктар болсо, бардык тиешелүү бурчтардын барабар экенин текшириңиз
- Бардык тиешелүү капталдардын пропорционалдуу экенин (бирдей катышты түзөрүн) ырастаңыз