Статистикалык өлчөмдөр
Негизги статистикалык куралдарды колдонуу менен маалыматтарды талдоо жана жыйынтыктоону түшүнүү
Тандалма (Выборка)
Аныктама: Тандалма — бул байкоолордон же эксперименттерден чогултулган маалыматтар жыйындысы. Жыйындыдагы ар бир сан варианта деп аталат.
Мисал: 10 окуучунун тест баалары:
5
4
3
5
4
5
3
4
5
4
Бул баалар жыйындысы окуучулардын жетишкендигинин тандалмасын түзөт.
Тандалма көлөмү (Объём выборки)
Аныктама: Тандалма көлөмү — бул тандалмадагы сандардын саны, n менен белгиленет.
Мисал: {5, 4, 3, 5, 4, 5, 3, 4, 5, 4} тандалмасы үчүн:
n = 10
Бул тандалмада 10 варианта бар
Эмне үчүн маанилүү: Тандалма көлөмү бизге канча маалымат чогултканыбызды айтат. Чоңураак тандалмалар адатта ишенимдүүрөөк жыйынтыктарды берет!
Арифметикалык орточо (Среднее арифметическое)
Аныктама: Арифметикалык орточо — бул бардык варианталардын суммасын варианталардын санына бөлүү.
Формула:
Орточо = (x₁ + x₂ + ... + xₙ) ÷ n
Же жөнөкөй: Бардык маанилердин суммасы ÷ Маанилердин саны
Кадам-кадам мисал:
Орточону табыңыз: {3, 5, 7, 9, 6}
- 1-кадам: Бардык маанилерди кошуңуз: 3 + 5 + 7 + 9 + 6 = 30
- 2-кадам: Маанилерди санаңыз: n = 5
- 3-кадам: Бөлүңүз: 30 ÷ 5 = 6
Жооп: Орточо = 6
Интерактивдүү визуализация — толук сабакта жеткиликтүү