функция белгилөөсү жана түрлөндүрүүлөр
Функция белгилөөсүн түшүнүү
Функция - бул ар бир киргизүү маанисине так бир чыгаруу маанисин дайындаган эреже. Биз адатта функцияны билдирүү үчүн f(x) белгилөөсүн колдонобуз, мында:
- f - функциянын аты
- x - киргизүү өзгөрмөсү (көз карандысыз өзгөрмө деп да аталат)
- f(x) - x киргизүү болгондо чыгаруу маанисин билдирет (көз каранды өзгөрмө деп да аталат)
Мисалы, эгер биз f(x) = 2x + 3 функциясын аныктасак, анда f(4) дегени "киргизүү 4 болгондо f функциясынын чыгаруу маанисин" билдирет. Биз муну x ордуна 4 коюу менен эсептейбиз: f(4) = 2(4) + 3 = 8 + 3 = 11.
Функция белгилөөсү математикалык байланыштарды кыскача сүрөттөөнүн жолун камсыз кылат жана алдыңкы математика, анын ичinde математикалык анализ жана андан ары үчүн зарыл.
аныктоо облусу жана маани облусу
Каалаган функциянын эки маанилүү мүнөздөмөсү - анын аныктоо облусу жана маани облусу:
Аныктоо облусу: Функция аныкталган бардык мүмкүн болгон киргизүү мааниlerinin (x-мааниlerinin) жыйындысы.
Маани облусу: Аныктоо облусунун мааниlerин киргизүү катары колдонуудан пайда болгон бардык мүмкүн болгон чыгаруу мааниlerinin (y-мааниlери же f(x) мааниlери) жыйындысы.
Мисалы, f(x) = √x функциясында аныктоо облусу x ≥ 0 менен чектелет, анткени биз чыныгы сандар системасында терс санынын квадрат тамырын ала албайбыз. Бул функциянын маани облусу y ≥ 0, анткени квадрат тамырлар ар дайым терс эмес.
Функция түрлөндүрүүлөрү
Түрлөндүрүүлөр бизге бар болгон функцияларды өзгөртүү менен жаңы функцияларды түзүүгө мүмкүндүк берет. f(x) негизги функциясынан баштап, биз ар кандай түрлөндүрүүлөрдү колдоно алабыз: