Мазмунга өтүү

Тангенс жана котангенстин графиктери жана негизги касиеттери

Математика 9-класс Татаалдыгы 2/5

Сабактын башталышы

📐 Тангенс жана Котангенстин Графиктери жана Негизги Касиеттери

1. $y = \text{tg}\, x$ графигин куруу

Кадам-кадам менен куруу

1-кадам: Аныктоо областын табуу

$y = \text{tg}\, x = \dfrac{\sin x}{\cos x}$ функциясы $\cos x = 0$ болгон жерлерде аныкталбайт. Бул төмөнкү чекиттерде болот:

$x = \dfrac{\pi}{2} + \pi n, \quad n \in \mathbb{Z}$

Демек, аныктоо областы $x = \pm\dfrac{\pi}{2},\; \pm\dfrac{3\pi}{2},\; \pm\dfrac{5\pi}{2}, \ldots$ чекиттерин камтыбайт

2-кадам: Негизги период

Тангенс функциясынын негизги периоду $\pi$ (синус жана косинустагыдай $2\pi$ эмес!):

$\text{tg}(x + \pi) = \text{tg}\, x \quad \text{аныктоо областындагы бардык } x \text{ үчүн}$

3-кадам: $\left(-\dfrac{\pi}{2};\; \dfrac{\pi}{2}\right)$ аралыгындагы негизги маанилерди эсептөө

$x$ $-\dfrac{\pi}{3}$ $-\dfrac{\pi}{4}$ $-\dfrac{\pi}{6}$ $0$ $\dfrac{\pi}{6}$ $\dfrac{\pi}{4}$ $\dfrac{\pi}{3}$
$\text{tg}\, x$ $-\sqrt{3} \approx -1.73$ $-1$ $-\dfrac{\sqrt{3}}{3} \approx -0.58$ $0$ $\dfrac{\sqrt{3}}{3} \approx 0.58$ $1$ $\sqrt{3} \approx 1.73$

4-кадам: Чекиттерди белгилеп, бириктирүү

Бул чекиттерди $\left(-\dfrac{\pi}{2};\; \dfrac{\pi}{2}\right)$ аралыгында белгилеп, жылмакай ийри сызык менен бириктириңиз. $x \to \pm\dfrac{\pi}{2}$ болгондо, $\text{tg}\, x \to \pm\infty$ болорун байкаңыз.

5-кадам: $\pi$, $2\pi$, $3\pi$... га жылдыруу

Период $\pi$ болгондуктан, ийри сызыкты көчүрүп, солго жана оңго $\pi$, $2\pi$, $3\pi$ ж.б. аралыкка жылдырыңыз. Ар бир көчүрмө эки катар турган вертикалдык асимптотанын ортосунда жайгашат.

6-кадам: Вертикалдык асимптоталарды тартуу

$n \in \mathbb{Z}$ болгондо, ар бир $x = \dfrac{\pi}{2} + \pi n$ чекитинде пунктир вертикалдык сызыктарды тартыңыз.

📌 Аныктама: $y = \text{tg}\, x$ графиги тангенсоида деп аталат. Ал чексиз көп бирдей бутактардан турат, ар бир бутак эки катар турган вертикалдык асимптотанын ортосунда жайгашат.
$y = \text{tg}\, x$ интерактивдүү графиги
Интерактивдүү визуализация — толук сабакта жеткиликтүү

Бул сабакты YourAIZone платформасында улантыңыз

Толук сабакта — толук түшүндүрмө, чыгарылган мисалдар, көп кездешкен каталар, заматта текшерилүүчү тесттер жана ЖИ-репетитор. Конок катары дароо баштаңыз же прогрессти сактоо үчүн аккаунт түзүңүз.

Толук сабакта

  • Толук түшүндүрмө
  • Чыгарылган мисалдар
  • Көп кездешкен каталар жана алардан кантип качуу керек
  • Тест суроолору: 105
  • Тема боюнча суроолорго жооп берген ЖИ-репетитор
  • Окуучу, ата-эне жана мугалим үчүн прогрессти көзөмөлдөө